KUALA LUMPUR, 22 April — Sisa ternakan yang selama ini dianggap sebagai beban alam sekitar berpotensi besar menjadi antara sumber tenaga bersih strategik negara, sekali gus mempercepatkan peralihan tenaga Malaysia, menurut menurut Pihak Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari (SEDA Malaysia).
Ketua Pegawai Eksekutif SEDA Malaysia Datuk Hamzah Hussin, berkata penyelarasan dasar pengurusan sisa, mekanisme pembiayaan, kepakaran teknikal serta penglibatan komuniti merupakan kunci utama bagi menukar sisa ladang kepada sumber tenaga boleh baharu yang bernilai tinggi.
“Peralihan tenaga Malaysia bukan hanya bergantung kepada teknologi berskala besar seperti solar, tetapi juga kepada penyelesaian praktikal di peringkat akar umbi yang memberi manfaat terus kepada petani, komuniti dan negara.
“Melalui pendekatan Waste to Watts, sisa ternakan boleh dijadikan tenaga elektrik untuk kegunaan tempatan, membantu pemulihan alam sekitar serta memperkukuh keselamatan tenaga negara,” katanya kepada Bernama.
Biogas: Daripada Sisa kepada Tenaga Bersih
Hamzah berkata teknologi biogas kini muncul sebagai antara penyelesaian paling praktikal dalam sektor pertanian, khususnya penternakan, yang sebelum ini sering dikaitkan dengan pencemaran bau, sungai tercemar dan pelepasan gas rumah hijau.
Teknologi itu menukar metana daripada penguraian najis haiwan dalam persekitaran tanpa oksigen kepada tenaga elektrik dan haba.
“Menerusi program Feed-in Tariff (FiT), tenaga ini boleh disalurkan ke grid nasional, sekali gus menukar isu pengurusan sisa kepada aliran pendapatan baharu yang mampan kepada penternak dan pemaju projek,” katanya.
Beliau menegaskan bahawa teknologi ini bukan lagi sekadar konsep, sebaliknya telah pun dilaksanakan di beberapa lokasi, namun perlu diperluaskan dengan sokongan dasar, pembiayaan dan keupayaan operasi yang lebih kukuh.
Model Ekonomi Kitaran di Lapangan
Antara contoh kejayaan ialah sebuah fasiliti berpusat di utara negara yang mampu memproses lebih 226,000 tan sisa ternakan setahun serta mengeksport sehingga 1 megawatt (MW) elektrik ke grid nasional, dengan pengeluaran kira-kira 8.5 gigawatt-jam (GWh) setahun.
Selain menjana tenaga, projek itu turut mengurangkan pencemaran bau serta meminimumkan pelepasan efluen ke sungai berhampiran, sekali gus meningkatkan kualiti alam sekitar setempat.
“Lebih penting, sistem ini menyokong pendekatan ekonomi kitaran. Ia bukan sahaja menghasilkan tenaga, tetapi turut membantu pengurusan sisa, pemulihan nutrien pertanian dan pengurangan impak karbon sektor ternakan intensif,” katanya.
Namun begitu, Hamzah mengakui kadar penggunaan biogas di bawah skim FiT masih perlahan dengan hanya satu loji beroperasi setakat ini.
Antara kekangan utama termasuk bekalan bahan mentah tidak konsisten, wabak penyakit ternakan, variasi kualiti sisa, cabaran logistik pengumpulan serta kos modal permulaan yang tinggi dan keperluan kepakaran teknikal khusus.
Beliau turut menambah, kebimbangan komuniti berhampiran kawasan sisa lama menuntut kepada pemantauan telus, komunikasi berterusan dan penglibatan pihak berkepentingan secara inklusif.
“Menyedari cabaran ini, SEDA Malaysia sedang bekerjasama rapat dengan semua pihak berkaitan bagi merangka intervensi bersasar untuk mempercepatkan penggunaan teknologi ini,” katanya.
Dasar Baharu Pacu Tenaga Boleh Baharu
Dalam perkembangan berkaitan, SEDA Malaysia mengumumkan kuota baharu sehingga 300 megawatt (MW) bagi tenaga boleh baharu bukan solar tahun ini, merangkumi biogas, biojisim dan hidro kecil melalui proses bidaan elektronik kompetitif.
Hamzah berkata langkah itu mencerminkan peralihan dasar yang lebih tegas ke arah kepelbagaian sumber tenaga boleh baharu negara.
“Kerangka FiT bukan sekadar penetapan tarif. Ia merangkumi bidaan kompetitif, perjanjian pembelian tenaga standard dan sambungan grid yang lebih tersusun bagi meningkatkan kecekapan serta mengurangkan kos keseluruhan sistem,” katanya.
Seiring itu, Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan sedang merangka pelan hala tuju industri ternakan bagi memperkukuh pengurusan alam sekitar dan kawalan sisa.
Kerajaan negeri pula mula memperkenalkan model pengurusan sisa ternakan berpusat serta mengintegrasikan teknologi biogas dalam strategi pengurusan sisa yang lebih menyeluruh.
“Gabungan dasar yang terselaras dan kepimpinan yang jelas ini penting bagi mempercepatkan pelaksanaan teknologi serta membina keyakinan awam terhadap tenaga hijau,” katanya.
